Valco's grote koptelefoonodyssee, deel 2

Dit is een vervolg op de eerder gepubliceerde tekst, die je hier vindt: https://www.valco.fi/blogs/tuotekokeilut/valcon-suuri-kuulokeodysseia-2019

Waar moet je dan eigenlijk op letten als je een koptelefoon gaat ontwerpen? Met andere woorden, welke eigenschappen maken een koptelefoon goed? En als we het nog wat aanscherpen, wat maakt een koptelefoon echt geweldig?

Nou, met een koptelefoon luister je vooral naar muziek en een goeie geluidsweergave wekt gevoelens op die groter zijn dan het leven zelf, plus lekker amateuristische opwinding. Dus de allerbelangrijkste eigenschap is natuurlijk goed geluid. En goed is niet genoeg. Op de markt is zat koptelefoon met prima sound, als je tenminste de energie en kunde hebt om ze tussen al die myriaden aan gruwelijkheden vandaan te vissen. 

Hier gingen we dus als een stel doodgewone Davids de strijd aan met Goliaths.

Dus ik heb meteen uit mijn eigen koptelefoonverzameling mijn favoriete hi-fi/high-end koptelefoons opgeduikeld, en daarnaast de marktleiders op ANC/BT-gebied bij elkaar geharkt, waartegen ik onze modellen ben gaan afstellen. En we hebben het hier dus over referenties in de prijsklasse van zo'n 300-1500€.

Ik besloot dat ik niet tevreden zou zijn voordat onze eigen oorschelpen in elk geval een beetje hetzelfde gevoel van verbazing opleverden als die beste referentiemodellen. We hebben het hier dus over een gelijkmatige soundbalans en natuurlijk geluid over het hele hoorbare spectrum, plus het minimaliseren van irritante resonanties en vervormingscomponenten. Oftewel in één woord: helderheid. Helderheid is niet alleen heerlijk bij muziek, maar ook bij podcasts en luisterboeken, als die persoon lekker dichtbij komt praten in plaats van in een kast tegen een kussen te mompelen.

En hoewel de klus allesbehalve makkelijk was en de lat belachelijk hoog lag, is het eindresultaat zelfs veel beter dan ik had durven hopen. 

De sound, scheiding en het stereobeeld van deze dingen vegen de vloer aan met alle concurrerende draadloze noise cancelling koptelefoon, en dagen qua sound ook behoorlijk serieuze hifi-modellen uit een hogere klasse uit. Klinkt dat als reclamepraat? Mooi. Ga naar de winkel en test het zelf. Dat heb ik ook gedaan. Als je betere vindt, hoor ik het graag.

Eén ding moeten we nog wel verduidelijken: deze koptelefoon heeft eigenlijk drie verschillende sounds. Helemaal passief, dus aan een kabel, klinken ze goed en wat zachter dan draadloos in actieve modus, waarin de sound verandert in uitstekend gedefinieerd. En als je dan ook nog de noise cancelling aanzet, begint het geluid pas echt te shinen. Dus de sounds zijn afgestemd op hoe mensen deze dingen daadwerkelijk gebruiken. 

Bijvoorbeeld bedraad is de sound zachter dan draadloos, en dat heeft ook een grappig praktisch voordeel: thuis en in studio's enzo, bij opnames, heb je vertragingloze nul-latency nodig, dus een kabel is de enige fatsoenlijke optie. En als je bijvoorbeeld een baspartij opneemt terwijl er naast je een drummer met een rooie kop op zijn ketels staat te rammen, dan helpt noise cancelling natuurlijk flink tegen dat teringherrie, maar toch draai je het volume in de koptelefoon vaak een stuk hoger dan normaal. En als die gemonitorde sound in die opnamekoptelefoon dan niet zo fel is, hou je het langer vol en bedanken de haarcellen in je oor je vriendelijk.

Jazeker. Over dit soort dingen hebben we best veel zitten nadenken.

Dus het afstellen van de sound heeft in dit project de op één na meeste tijd gekost.

En waar ging dan nog meer tijd in zitten? In het voorwerk dus.

Tot op de dag van vandaag hebben de opgewekte jongens van Valco een duizelingwekkende hoeveelheid fabrieken en hun prototypes doorgespit, en daaruit net zo lang alles weggesnoeid tot alleen de allerbeste ideeën overbleven, waarop we dit met Finse spierkracht verder zijn gaan ontwikkelen tot een echt product. En het is trouwens niet genoeg dat een bepaalde fabriek ons nu goede componenten kan leveren. Ze moeten dat later ook nog kunnen, en de kwaliteit en specs moeten constant blijven. Elke batch moet even goed zijn. De wereld verzuipt al in middelmatige wegwerpzooi, en wij hebben geen zin om daar onderdeel van te zijn.

De stresstests heb ik zo geregeld dat ik een stapel prototypes zonder beschermhoes aan audio-professionals gaf, oftewel roadies, en ze opdroeg die tijdens hun werktrips vooral lekker zorgeloos te behandelen. Hiervan ging er maar één stuk. Ik kan niet op details ingaan, maar er waren onder andere een vrachtwagen, podiumconstructies en hoogspanning bij betrokken.

Roadies zijn bijzonder creatief als het gaat om dingen naar de kloten helpen. Bijna net zo creatief als wanneer het gaat om dingen repareren.

Nou mooi, de sound klopt dus en deze dingen overleven een middelgrote kernoorlog. Wat is er nog meer belangrijk aan een koptelefoon? Ergonomie en gebruiksgemak natuurlijk.

De concurrentie stopt hun koptelefoons vol met allerlei fancy frutsels en programmeerbaarheid, maar de realiteit is dat mensen een koptelefoon willen die met een knop aangaat en lekker op hun kop zit. Allerlei aanraakschakelaars en magische tovenaarsgebaren kunnen in de winkel en op YouTube best heel gelikt lijken, maar probeer ze maar eens te gebruiken als je bezweet bent van het hardlopen, of met wanten aan, met een bevroren smoel in de winterkou. 

Sommige prototypes begonnen ongevraagd computerprogramma's aan te sturen. Ze brandden zelfs op het midzomervuur niet echt lekker. Mijn motto is: ”Keep it simple, stupid!” 

Dus deze hebben één knop waarmee ze aangaan, verbinding maken en uitgaan. Een tweede knop voor noise cancelling, plus volumeregeling. En je kunt ze in de winter gewoon met handschoenen aan bedienen.

Qua uiterlijk zijn ze behoorlijk Chinees. Dat komt puur door geld en prioriteiten. Plastic mallen laten maken kost tienduizenden euro's, en een eigen design had makkelijk een ton gekost alleen al om de productie op te starten. Daarom hebben we ons qua uiterlijk beperkt tot het modden van een op zich prima Chinees design. We hebben daar natuurlijk wel de beste uitgekozen.

We wilden iets typisch Fins in de koptelefoon hebben, dus ze krijgen in Finland handgemaakte houten eindstukken met het Valco-logo. Dat is dan zo'n beetje “alledaagse luxe”

We besloten in plaats daarvan te investeren in de binnenkant, zoals een accuduur waar je dagen mee vooruit kunt, zelfs een week. En in de nieuwste en qua prijs-kwaliteit beste bluetooth-chip van Qualcomm. Ook dat is helemaal vanuit onze eigen behoeften afgesteld: als je noise cancelling aanzet en een luisterboek opstart, moet je het hele appartement van twee verdiepingen kunnen stofzuigen, ook als je telefoon in de hal ligt. Jazeker. Er zit ook handsfree op, voor als je zo nodig nog even een privégesprekje met “Marja” moet voeren.

Ook de latency hebben we zo ver teruggeslepen dat de sync in films en zelfs bij gamen gewoon behouden blijft.

Waarom zijn deze dan niet gewoon helemaal in Finland gemaakt? Kennis en vakmanschap is hier toch zat! Ja hoor, absoluut, maar productontwikkeling vanaf nul kost tijd en is verrassend duur. Laten we het zo zeggen: er ruist wel degelijk iets in het riet, en onze langetermijnvisie is om een volledig van begin tot eind Finse koptelefoon te maken. Maar eerst moeten we ergens beginnen.

O ja, had ik al genoemd dat deze hoofdtelefoon ook een verdomd strak afgestelde noise cancelling-functie heeft?

We wilden hier geen totaal van de buitenwereld afgesloten nul-zintuigen-capsules van maken. Een van de plagen van deze tijd is juist dat mensen met noise cancelling koptelefoon op hun kop door het verkeer suffen en vervolgens doodleuk onder een trein lopen omdat ze hun omgeving niet meer waarnemen.

Het echte punt van noise cancelling is niet om de gebruiker van zijn omgeving af te sluiten, maar om al het gezoem, geraas en gebrom dat overal hangt terug te brengen tot een niveau waarbij een mens zich simpelweg beter voelt, en de muziek niet zo hard hoeft dat die al het omgevingsgeluid moet overstemmen. 

Onze apparaten zijn zo afgesteld dat algemeen gebrom flink afneemt en een mens zich daardoor gewoon beter voelt. Maar je kunt met deze dingen op je hoofd nog steeds je omgeving waarnemen, zodat je bijvoorbeeld niet doodgaat. Noise cancelling koptelefoon is vooral heerlijk onderweg, of je nou in een vliegtuig zit of in een diesel-Mercedes uit de jaren 80.

Ook daar hebben we op gelet: slecht uitgewerkte noise cancelling kan bij mensen duizeligheid en een misselijk gevoel veroorzaken. Zonder al te diep in de technische details te duiken, kan ik met trots zeggen dat de noise cancelling van deze dingen niet slecht is uitgewerkt.

Je kunt eigenlijk niet eens bevatten hoeveel een goed gemaakte noise cancelling-functie je levenskwaliteit verbetert, totdat je het probeert.

Naarmate ons koptelefoonproject vordert, sturen we meer info jullie kant op, maar in de tussentijd kun je je hier maar beter even aanmelden voor Valco's e-maillijst.