Valco’s grote koptelefoonepos, deel 2

Dit is een vervolg op een eerder gepubliceerde tekst, die je hier vindt: https://www.valco.fi/blogs/tuotekokeilut/valcon-suuri-kuulokeodysseia-2019

Waar moet je dan op letten als je een hoofdtelefoon gaat ontwerpen? Met andere woorden: welke eigenschappen maken een hoofdtelefoon goed? En als we het nog even aanscherpen: wat maakt een hoofdtelefoon echt geweldig?

Nou, met een hoofdtelefoon luister je vooral muziek, en zo’n goede geluidsweergave maakt gevoelens los die groter zijn dan het leven zelf, plus heerlijk amateuristisch enthousiasme. Dus de allerbelangrijkste eigenschap is natuurlijk goed geluid. En “goed” is niet genoeg. De markt ligt vol met best goed klinkende hoofdtelefoons—als je maar genoeg zin en talent hebt om ze te vinden tussen al die myriaden aan gedrochten. 

Op dit punt gingen wij dus als een stel Davids Goliaths omhakken.

Ik heb meteen als eerste uit mijn eigen verzameling mijn favoriete hifi/hoogsegment-hoofdtelefoons opgediept, en ik heb de marktleiders in ruisonderdrukking/draadloos (BT) bij elkaar geschraapt, om onze modellen daartegen af te stellen. En ja, we hebben het hier over vergelijkers waarvan de prijs zo’n beetje tussen de 300 en 1500€ hangt.

Ik besloot dat ik niet tevreden zou zijn voordat mijn eigen spullen minstens een beetje hetzelfde “wow, wat is dit” oproepten als die beste vergelijkers. We hebben het dus over een gelijkmatige klankbalans en natuurlijke weergave over het hele hoorbare gebied, plus het tot een minimum beperken van irritante resonanties en vervormingsbestanddelen. Oftewel, in één woord: helderheid. Helderheid is, naast muziek, ook heerlijk bij het luisteren naar luisterreeksen en luisterboeken: dan komt die stem gewoon dicht bij je praten, in plaats van dat iemand in een kast tegen een kussen staat te mompelen.

En ook al was de taak allesbehalve makkelijk en lag de lat hoog, het eindresultaat is zelfs veel beter dan waar ik me op durfde voor te bereiden. 

Hun geluid, scheiding en geluidsbeeld vegen de vloer aan met alle concurrerende draadloze ruisonderdrukkende hoofdtelefoons, en qua klank dagen ze zelfs behoorlijk capabele hifi-modellen uit een hoger segment uit. Klinkt dat als verkooppraat? Ga dan naar de winkel en probeer het zelf. Dat deed ik ook. Vind je betere, dan hoor ik het graag.

Nog even dit: deze hoofdtelefoon heeft eigenlijk drie verschillende klanken. Helemaal passief, met snoer, klinken ze goed en wat zachter dan draadloos in de actieve stand, waarin de klank juist uitzonderlijk goed gescheiden wordt. En als je dan ook nog de ruisonderdrukking aanzet, gaat het geluid echt schitteren. De klankstanden zijn dus afgesteld op hoe mensen ze daadwerkelijk gebruiken. 

Bijvoorbeeld: bedraad is de klank zachter dan draadloos, en dat heeft een grappig voordeel. Thuis- en andere studio’s—bij dat opnamewerk—wil je geen vertraging, dus een snoer is de enige echte keuze. En als je bijvoorbeeld een baspartij opneemt en ernaast ramt een drummer op z’n trommels met een tomaatrood hoofd, dan helpt ruisonderdrukking natuurlijk enorm tegen die herrie, maar toch zet je het volume in de hoofdtelefoon vaak flink hoger dan normaal. En als het meeluistergeluid in die opnameluisteraars niet zo strak en schel is, houd je het langer vol en zeggen de haarcellen in je oor: dank je wel.

Jazeker. Over dit soort dingen is behoorlijk wat nagedacht.

Dus het afstellen van het geluid heeft in dit project de op één na meeste tijd gekost.

Waar is dan nóg meer tijd in gegaan? In het voorwerk.

Tot nu toe hebben de flinke jongens van Valco een duizelingwekkend aantal fabrieken en hun proefmodellen doorgespit. Daaruit zijn, door hard te schrappen, de allerbeste ideeën overgebleven—de basis waarmee we dit met Finse spierkracht hebben doorontwikkeld tot een echt product. En nee, het is niet genoeg dat een bepaalde fabriek ons goede onderdelen kan leveren: je moet ook zeker weten dat ze dat in de toekomst ook kunnen, en dat kwaliteit en waarden gelijk blijven. Alle partijen moeten even goed zijn. De wereld verzuipt in middelmatige wegwerpzooi, en wij willen daar geen deel van zijn.

De belastingproeven heb ik zo gedaan: ik heb een stapel proefmodellen zonder beschermhoes aan geluidsmensen gegeven, oftewel sjouwers, en ze opgedragen om ze tijdens klussen lekker zorgeloos te behandelen. Daarvan ging er maar één kapot. Ik kan niet in details treden, maar er kwamen onder andere een vrachtwagen, podiumconstructies en hoogspanning bij kijken.

Sjouwers zijn ongelooflijk vindingrijk als het gaat om dingen slopen. Bijna net zo vindingrijk als wanneer het gaat om dingen maken.

Goed, het geluid zit dus goed en deze dingen overleven een middelgrote kernoorlog. Wat is nog meer belangrijk bij hoofdtelefoons? Nou: draaggemak en gebruiksgemak!

Concurrenten stoppen allerlei mooie frutsels en programmeerbaarheid in hun luisteraars, maar de waarheid is: mensen willen een hoofdtelefoon die je met een knop aanzet en die prettig op je hoofd zit. Allerlei aanraakschakelaars en de magische gebaren van tovenaar Jim kunnen in de winkel en op filmpjes best geweldig lijken, maar probeer ze maar eens tijdens een zweterig hardlooprondje, of met wanten aan, met een bevroren kop in de winterkou. 

Eén proefmodel begon zonder te vragen computerprogramma’s te bedienen. Ze brandden ook niet bijzonder goed in een midzomervuur. Mijn motto is: “Houd het simpel, sukkel!” 

Dus: één knop om aan te zetten, verbinding te maken en uit te zetten. Een tweede knop voor ruisonderdrukking, plus volumeregeling. En je kunt het in de winter met handschoenen aan bedienen.

Qua uiterlijk zijn ze grotendeels Chinees. Dat komt puur door geld en prioriteiten. Kunststofvormen maken kost tienduizenden euro’s, en voor een eigen ontwerp was je zo een ton kwijt—alleen al om de productie op te starten. Daarom hebben we uiterlijk vooral het op zich werkende ontwerp van de Chinezen aangepast. Natuurlijk kozen we ook daarvan de beste.

We wilden iets onmiskenbaar Fins aan de hoofdtelefoon, dus ze krijgen in Finland met de hand gemaakte houten eindstukken met het Valco-logo. Dat is zo’n beetje “dagelijkse weelde”.

In plaats daarvan hebben we ingezet op de ingewanden, zoals een accuduur waar je dagen mee doorkomt, zelfs een week. En een draadloze (BT) chip met de nieuwste en (voor zijn prijs) beste techniek van Qualcomm. Ook dit is afgesteld vanuit onze eigen behoeften: als je de ruisonderdrukking aanzet en een luisterboek opzet, moet je het hele tweelaagse appartement kunnen stofzuigen, zelfs als je telefoon in de hal ligt. Ja. Er is ook handsfree, waarmee je desnoods ook privégesprekken met “Marjatta” kunt voeren, als het zover komt.

Ook de vertraging is zo ver teruggeslepen dat beeld en geluid gelijk blijven bij films en zelfs bij spelen.

Waarom zijn ze dan niet helemaal in Finland gemaakt? Kennis en kunde genoeg hier! Ja, zeker, maar productontwikkeling vanaf nul kost tijd en is verrassend duur. Laat ik het zo zeggen: in het riet ruist het wel, en onze langetermijnvisie is om een volledig van begin tot eind Finse hoofdtelefoon te maken—maar laten we eerst maar eens überhaupt ergens beginnen.

O ja, en had ik al gezegd dat er ook een uitzonderlijk stoer afgestelde ruisonderdrukking in zit?

We wilden er geen nul-zintuigcapsules van maken die je van de buitenwereld afsluiten. Eén plaag van deze tijd is juist dat mensen met ruisonderdrukkende luisteraars op in het verkeer lopen te klungelen en dan, alsof ze van niks weten, onder andere onder de trein belanden omdat ze hun omgeving niet meer opmerken.

Het punt van ruisonderdrukking is eigenlijk niet om de gebruiker van de wereld af te sluiten, maar om het alomtegenwoordige gezoem, gesis en gebrom terug te brengen tot een niveau waarbij je je gewoon beter voelt—zonder dat je de muziek zo hard hoeft te zetten dat die het omgevingslawaai pas overstemt. 

Onze apparaten zijn zo afgesteld dat het algemene gezoem flink afneemt en je je daardoor prettig voelt. Maar met deze op kun je nog steeds je omgeving waarnemen, zodat je bijvoorbeeld niet doodgaat. Ruisonderdrukkende hoofdtelefoons zijn vooral fijn op reis, of je nu met het vliegtuig gaat of met een diesel-Mercedes uit de jaren tachtig.

We hebben er ook op gelet dat slecht gemaakte ruisonderdrukking mensen duizelig kan maken en een naar gevoel kan geven. Zonder te veel de techniek in te duiken kan ik trots zeggen: de ruisonderdrukking van deze is niet slecht gemaakt.

Je kunt eigenlijk niet bevatten hoeveel een goed gemaakte ruisonderdrukking je levenskwaliteit verbetert, totdat je het probeert.

Naarmate ons hoofdtelefoonproject vordert, komt er meer informatie aan, maar tot die tijd is het slim om je even in te schrijven op Valco’s e-maillijst hier.